د Alberta جلاګرو مشرانو د پنجشنبه په ورځ د Alberta د اپیل محکمې ته د هغه پرېکړې په وړاندې د اعتراض لپاره ورغوستل چې د خپلواکۍ د ريفرنډم لپاره یوه غوښتنلیک یې بند کړی و [1].

دا حقوقي جګړه په دې محور ګرځي چې آیا د ولایت وګړي د کاناډا څخه د جلا کېدو په اړه د رایې ورکولو ډیموکراټیک حق لري که نه. د جلاګرو لپاره یو بریالیتوب کولی شي د ولایت د راتلونکي لپاره د رسمي رایې لارې ته لاره پرانیزي، چې د کاناډا د فیډریشن دستوري چوکاټ به به چالان کړي.

دا ډله، چې د Stay Free Alberta سره تړاو لري، له محکمې څخه غوښتنه کوي چې د Court of King’s Bench د پخوانۍ پرېکړې تعلیق کړي چې د دوی غوښتنلیک یې رد کړی و [1]. جلاګران استدلال کوي چې حقوقي پروسه یوازې یوه لاره ده ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې د Alberta وګړي کولی شي خپل ډیموکراټیک حقونه پلي کړي [3].

د جلاګرو مشر ویال: "دا اپیل د Alberta د وګړو د خپل راتلونکي د پرېکړه کولو ډیموکراټیک حق لپاره اړین دی" [3].

په Edmonton کې د څارنې پر مهال، قاضي Alice Woolley د پخوانۍ محکمې د منطق په اړه ځینې rezervations څرګند کړې. Woolley ویال: "زه د خپلواکۍ پلوي غوښتنلیک د ردولو لپاره د کارول شویو ځینو استدلالونو سره 'ناارامه' یم" [2].

د دې تحریک پلویان د 2026 کال د اکتوبر په میاشت کې د ريفرنډم د ترسره کولو هیله څرګنده کړې [4]. خو اوسنی حقوقي خنډونه په دې تمرکز کوي چې آیا د غوښتنلیک پروسه د موجوده قوانینو له مخې বৈধه وه که نه.

سیاسي تحلیلګره Lori Williams وویل چې پخوانۍ پرېکړه په اصل کې د یوې پروسیجیرال (پروسس) پرېکړې په توګه تعریف کیدی شي [5]. دا ښيي چې محکمې شاید د خپلواکۍ د نظریاتي Merit پر ځای دې ته پام کړی وي چې غوښتنلیک څنګه ثبت شوی و.

محکمه باید اوس پرېکړه وکړي چې آیا د لاندې محکمې پرېکړه تر هغه چې بشپړ اپیل څاره شي، ودروي که نه. دا پرېکړه به ټاکه کړي چې آیا دا ډله کولی شي سږ کال د ريفرنډم په لور خپل حقوقي لاره ته دوام ورکړي [1].

"دا اپیل د Alberta د وګړو د خپل راتلونکي د پرېکړه کولو ډیموکراټیک حق لپاره اړین دی."

دا حقوقي ننګونه د ولایتي خودمختاري او د کاناډا د فیډرال قوانینو ترمنځ کړکېچ څرګندوي. سره له دې چې د محکمې تمرکز لا هم پر پروسیجیرال اعتباریت دی، دا قضیه د جلاګرو احساساتو ته یو پلی وړاندې کوي ترڅو له سیاسي rhetoric څخه د قضایي نظام لور ته حرکت وکړي او هغه حقوقي حدونه وڅیڅي چې د جلا کېدو په اړه د دستوري خبرو اترو لپاره اړین دي.