د اټومي انرژۍ نړیوالې এজانسۍ (IAEA) شنبه وړاندیز وکړ چې د ایران د اټومي ذخایرو د څیړلو او د یوې চূড়ান্তې تړون لپاره د اسانتیاو په scop کې د 60-ورځنې بیاکتنې دوره پیل شي [1].
دا وړاندیز په داسې حال کې وړاندې کېږي چې نړیواله محدوده د ایران د یورانیوم د غنیکولو د وړتیاوو په اړه د پختاو شخړو په حل کولو کې له ستونزو سره لاس cramping کوي. د دې ذخایرو په اړه د یوې اتفاقي پریکړې نه ترلاسه کول کولای شي په سیمه کې د اټومي proliferation د مخنیو کولو لپاره ډیپلوماټیکې هڅې له خطر سره وړاندې کړي.
د IAEA جنرال ډایرکټر Rafael Grossi وویل چې د ایران اټومي ذخایره د پراخې اټومي دوسي په چوکاټ کې د اختلاف یو مهم ټکی دی [1]. د وړاندیز شوي فرصت هدف دا دی چې এজانسۍ ته د غنیکولو د پروسې د جزیاتو او د موادو د هغه حجم تحلیل کولو اجازه ورکړي چې اوسمهال په تهران کې موجود دي.
Grossi وویل چې 60-ورځنې دوره به د ایران د اټومي دوسې د مختلفو اړخونو څیړلو ته زمینه برابري او د یوې চূড়ান্তې تړون په ترلاسه کولو کې مرسته وکړي [1]. دا مهله د یوې لنډمهالې وقفیې په توګه کار کوي، چې د غنیکولو د مسایلو سمدني حل ځنډوي او په عین وخت کې د یوې دایمي تړون لپاره یو تنظیم شوی لاره وړاندې کوي.
د وړاندیز شوي پلان له مخې، IAEA به د دوه میاشتنې دورې څخه د ادعاوو د تصدیق او د ذخایرو د تخنیکي حقیقتونو د ارزیونې لپاره ګټه واخلي [1]. دا پروسه د ایران د ادعاوو او د نړیوالو څارونکو د اړونو ترمنځ د خالي ځای د پُرولو لپاره د یوې اړینې ګام په توګه ګڼل کېږي.
دا اقدام ښيي چې که څه هم یوې চূড়ান্তې تړون ته رسیدل هدف دی، مګر د غنیکولو شویو یورانیوم په اړه تخنیکي خنډونه د سمدني حل لپاره ډیر پیچلي دي. এজانسۍ هڅه کوي ډاډ ترلاسه کړي چې هر ډول راتلونکی تړون د ایران د اوسنی اټومي ظرفیت د جامع پوهې پر اساس وي [1].
“د ایران اټومي ذخایره د پراخې اټومي دوسي په چوکاټ کې د اختلاف یو مهم ټکی دی”
د 60-ورځنې بیاکتنې وړاندیز وړاندې کوي چې IAEA هڅه کوي د سمدنیو سیاسي غوښتنو څخه تخنیکي تصدیق ته د تمرکز په اړولو سره یو ډیپلوماټیک لاره جوړه کړي. د څیړنې د یوې رسمي دورې په رامنځه راتګ، এজانسۍ یو میکانیزم وړاندې کوي چې د کړکېچ د زیاتوالي مخه ونیسي او په عین وخت کې د ایران د غنیکولو د وړتیاوو دقیق اندازه معلومه کړي، چې کومه د یوې تلپاتې اټومي تړون لپاره اصلي خنډ پاتې ده.
