امریکا او ایران د ۲۰۲۶ کال د جونیا په ۱۵مه، د نصارې په ورځ، د جګړو د پایپلا او د هرمز تنگې د بیا خلاصولو په اړه د یو چوکاټ تړون اعلان کړ [1].
دا تړون ځکه مهم دی چې د تېلو د عرضه د ګډوډۍ ویرې کمایي او tým په tým د نړیوالې اقتصادي ناثباتۍ له اصلي سرچینې سره مقابله کوي. دې پرمختګ ته پهTیمي ډول د لویو نړیوالو تبادلو کې د پانګونکارانو باور لوړ کړی دی.
د اسیایي اسهامونو بازارونو له واشینګټن او تهران څخه ترلاسه شویو خبرونو ته سخته غبرګون وښود. په جاپان کې د Nikkei indeks څخه د څلورو سلنې څخه زیات افزایش مونده [2]. د جنوبي کوریا د Kospi indeks هم په ورته ډول ۴.۳٪ زیاتوالی ولید [3]. د استرالیا ASX200 indeks د ۱.۴٪ زیاتوالي سره ۸,۹۲۸ نقطو ته ورسېد [4].
د سولې چوکاټ د انرژۍ د لګښتونو په چټک ډول ټیټوالی هم رامنځه کړ. د یاد اعلان څخه وروسته د تېلو بیې ۶ سلنې کموالی وموند [5]. دې ټیټوالي هغه اسهامونه چې د خام تېلو په بیو حساس دي، پاتې شول او ځینې یې تر پنځه سلنې پورې لوړ شول [6].
چارکارانو وویل چې د دې چوکاټ هدف د دواړو هیوادونو ترمنځ د پروکسي جګړې پای ته رسولیږي. د هرمز تنگې په خوندي کولو سره، دا تړون یو Critcal geopolitical bottleneck (جیوپولیټیکي تنگه نقطه) له منځه وړي چې له ډېرې مودې راهسې یې نړیوال تجارت او د انرژۍ امنیت ګواښل شوی و.
د امریکا د اسهامونو بازارونو راتلونکي (futures)، چې پکې Dow، S&P 500 او Nasdaq شامل دي، هم د دې سولې پرمختګ په ځواب کې لوړ شول [1]. دې همغږ شوي اعلان د اسیا-پوسیفیک سیمې کې د بازار sentiment (جوحه) له خطر-پرهیزۍ څخه د ودې په لور واړاوه.
“امریکا او ایران د جګړو د پایپلا لپاره د یو چوکاټ تړون اعلان کړ.”
دا چوکاټ تړون د مینځنۍ شرق په جیوپولیټیک کې یو ستراتیژیک اړخ بدلوي چې مستقیم اثر یې پر نړیوالې infotlation (تورم) او تجارت کوي. د هرمز تنگې، چې د نړۍ تر ټولو مهمه د تېلو ترانزیټ نقطه ده، په ثباتولو سره، امریکا او ایران هغه 'جیوپولیټیکي خطر پریمیم' کمایي چې معمولاً د انرژۍ بیې لوړوي. که دا سوله پاتې شي، نو دا ممکن د انرژۍ پر تېرو صنعتونو لپاره د عملیاتي لګښتونو د یو sustained (دوامداره) کموالي او د نړیوالو اسهامونو بازارونو د پراخ ثبات لامل شي.
