پریزیډنت Donald Trump او ایرانی چارواک Masoud Pezeshkian د جګړو په پایپلا او د هرمز تڼګ (Strait of Hormuz) د بیا खुलولو لپاره یو تفاهمي یادښت لاسلیک کړ [1].
دا تړون د نړۍ د یوې تر ټولو مهمې بحري نقطې د ثبات او د نیوکلیوي مسالو په اړه د یوې definitive سولې د هوکړې لپاره د لارې پرانیستلو هدف لري [1, 2].
دا لاسلیک په می 2024 کې په فرانسه کې د Versailles Palace کې د G7 سرپرستي họpې پر مهال ترسره شو [1]. دا لیدنه د فرانسوي پریزیډنت Emmanuel Macron په میزبانی د یوې ډینر پر مهال وشوه [1].
د یادښت له 条条款 (شرطونو) سره سم، دواړو هیوادونو په 60 ورځنو ceasefire باندې موافقه وکړه [2]. دا تړون د تجارتي کشتګیو د بحري تګ او راتګ د بحالیو لپاره د هرمز تڼګ بیا खुलول او د وروستۍ سولې تړون د خبرو اترو ژمنه شاملوي [1, 2].
د تړون د تطبیق په اړه راپورونه تر اوسه متناقض دي. ځینې سرچینې وايي چې یادښت د制裁 (sanctions) جزوي لغوه کول شاملوي [2]. خو نور راپورونه ښیي چې امریکایي ځواکونو پر یوې داسې کشتیې برید کړی چې هڅه یې کوله د هرمز تڼګ ته نږدې د ایرانیو بندرونو د واشنګټن بلاک (blockade) ماته کړي [2].
د لاسلیک پروسې په اړه هم کړنکې شته. ځینې راپورونو ویل چې Trump او Pezeshkian دا سند په远程 (remote) ډول لاسلیک کړ [1]، په داسې حال کې چې نورې حکومتي اړیکې یوازې د اړوندو حکومتونو د ګډون یادونه کوي او د لاسلیک کونکو د نومونو ذکر نه کوي [2].
د دې چوکاټ اصلي هدف د روانو بریدونو بندول او د اوږد مهاله ډیپلوماټیک حل لپاره د یوې منظمې چاپي رامینځته کول دي [1, 2].
“دواړو هیوادونو په 60 ورځنو ceasefire باندې موافقه وکړه.”
د لاسلیک شویو سولې یادښتونو او په عین حال کې د军事 عملیاتو دوام په اړه متناقضه راپورونه د یوې ناپایدارې لیږدونکې دورې ته اشاره کوي. که 60 ورځنی ceasefire پاتې شي، نو د هرمز تڼګ د خوندي کولو په واسطه د نړۍ د تېلو قیمتونو نوسان کمولی شي، مګر د تړون په اجرا کې د اتفاق نشتوالی د واشنګټن او تهران ترمنځ د باور د سخت کمښت نښه ده.
