امریکا او ایران د بحري بلاکۍ د لیرې کولو او د کشتيګيرۍ لپاره د هرمز تنگې (Strait of Hormuz) د بیا خلاصولو اقدامات تایید کړي دي [1, 2].
دا تړون ځکه خورا مهم دی چې د هرمز تنگه یوه تنکه اوبايي لاره ده چې عمان خلیج له فارس خلیج سره نښلوي [1, 5]. د دسترسۍ بحالیدو هدف د بلاکۍ له امله د اقتصادي ګډوډیو پای ته رسول او د هغو د خلیج هیوادونو ملاتره کول دي چې د حملو له امله زیانمن شوي دي [1, 5].
د دې لارنۍ د بیا خلاصولو په اړه راپورونه د 2024 کال د مای 15 نیټې ته اړوند دي [3, 4]. ډونالډ ټرمپ وویل چې د ایران سره تړون د ډیرو نورو موارداتو ترڅنګ د هرمز تنگې بیا خلاصول هم شاملوي [4]. دې اقدام نړیوال پام ځان ته جذب کړی، ځکه چې نړیوال بازارونه د پلي کولو لپاره د عملي میکانیزمونو په انتظار دی [1].
د بیا خلاصولو لپاره ډیپلوماټیک فشار د څو نړیوالو ځواکونو له خوا شوی دی. جیمیسن جیریر، د امریکا یو تجارتي استازیتوب کوونکی، وویل چې China غواړي د هرمز تنگه پرته له کوم restrictions څخه بیا خلاصه شي [2]. برسېره پر دې، د G7 د غړو ټولو اووهو هیوادونو د دې اوبايي لارنۍ د بیا خلاصولو اړتیا باندې ټینګار کړی دی [5].
کاناډا هم د ډیپلوماټیک پرمختګ څخه خپل ملاتړ څرګند کړی دی. مارک کارني وویل چې اوټاوا د هرمز تنگې د بیا خلاصولو هڅلې приветوي او د هغو د خلیج هیوادونو ترڅنګ ولاړ دی چې د حملو له امله زیانمن شوي دي [1].
دا پروسه د تجارتي کشتیو د خوندي تېرېدو ډاډ ترلاسه کولو لپاره د بحري محدودیتونو د لیرې کولو په همسره کولو مشتمل ده. که څه هم امریکا او ایران پر یو ګډ پوهه رسیدلي دي، خو د ترافیک د بشپړ بحالیدو لپاره ځانګړی مهالوار لا هم د اړوندو خواړو لخوا تر څیړنې لاندې دی [1, 2].
“د ایران سره تړون د ډیرو نورو موارداتو ترڅنګ د هرمز تنگې بیا خلاصول هم شاملوي.”
د هرمز تنگې بیا خلاخول د امریکا او ایران ترمنځ د جغرافیایي سیاست (geopolitical) د tensione یو لوی کمښت ښکاره کوي. څرنګه چې دا تنگه د نړۍ د تېلو د لیږد لپاره یوه اصلي artery ده، د بلاکۍ لیرې کول به د انرژۍ د قیمتونو ثبات او په فارس خلیج کې د نظامي escalation د خطر کمولو ته leading شي.
