څیڅو څیڅېرونکو په جون 2024 کې په Mt. Washington کې څلور په اسارت کې روزل شوي د ونکوور ټاپو مارموټان (Vancouver Island marmots) په طبیعت کې خوشې کړل [1].
دا خوشې کول د هغه ډول د له منځه تلو د مخنیوي لپاره یوه مهمه ګام ده چې د چاپیریال pressures له امله یې د نفوس سخت کموالی ګڼلی دی. د اسارت کې روزل شویو حیواناتو د بیرانګرۍ له لارې، ساتونکي هیله لري چې جینتیکي تنوع زیاته کړي او په طبیعت کې موجود نفوس د اقلیمي بدلونونو د ناڅاپي بدلونونو وړاندې ثابته کړي.
دا هڅه د یوې څو ولایتي د خاوندۍ او ریکوري پروګرام برخه ده چې د دې سخت خطرمن نفوس د تقویت لپاره ډیزایڼ شوی [1, 2]. د دې پروګرام بیړه د تاریخي معلوماتو له لارې څرګنده کیږي چې ښکاره کوي په 2003 کال کې په طبیعت کې د دې ډول نفوس له 30 څخه کم شوی و [1].
د ځنګل او ځیوتنو څیڅېرونکو د دې خاوندۍ initiates له لارې د پام وړ پرمختګ لیدلی دی. د پروګرام د هڅو څخه وروسته، له 400 څخه زیات مارموټان له ژامې (hibernation) څخه راوتلي دي [1]. دا وده د دې ډول د تر ټولو ټیټې نقطې څخه یو لوی زیاتوالی ښیي، هرڅومره چې دا حیوانات لا هم د بهرنیو ګواړو وړاندې زیارمن دي.
د چاپیریال شرایط لا هم د ریکوري پروسې لپاره خطر създаوي. څیڅېرونکو ویل چې ستا د دې ژمي په panahon کې د یخ اوېش (snowpack) د عادي حالت څخه کم و [3]. د یخ کموالی کولی شي د مارموټانو د ژامې کیفیت او د بقا د کچو باندې اغیزه وکړي، ځکه چې یخ د تر ټولو یخو میاشتو panahon کې اړین عزل (insulation) رامینځته کوي.
په Mt. Washington کې دا خوشې کول په ټاپو کې د دې ډول د جغرافي پراختیا لپاره یو تاکتیکي ګام دی [3]. د نویو یا تقویت شویو کالونیو په جوړولو سره، دا پروګرام د دې خطر کموي چې یو ځلنی سیمه ییز پیښه، لکه د ناروغیو خپاتیا یا سخت موسم، د پاتې شوي طبیعي نفوس په بشپړ ډول له منځه یوسي [1, 2].
“په 2003 کال کې په طبیعت کې د دې ډول نفوس له 30 څخه کم شوی و.”
له 30 څخه کم نفوس څخه 400 څخه زیاتو ته لیږد د نږدې له منځه تلو په مخنیوي کې د اسارت کې خاوندۍ (captive breeding) اغیزمنتیا ثابتوي. مګر، د دې پروګرامونو reliance یو نازک توازن ښیي؛ د دې ډول بقا اوسL د انسانانو مداخلې ته تړلې ده او د یخ اوېش او د زیست ځای د ثبات په اړه د اقلیمي بدلونونو ته خورا حساس دی.
